TENUTA CA GROSSA - FIRST PART (IN PIEDMONTESE)

LA STÒRIA ËD CA’ GROSSA

(WARNING: texts on websites are written in international languages; in this case, it was decided—for the first time, to our knowledge—to take a step back and use the language of our area, the Langhe (and the Roero), in order to let even people from far away truly enter this world. This is a first simplified version, in which we tried to keep the Piedmontese language as close as possible to the way we heard it as children on the streets of Alba. Later, more technical explanations will follow, with pronunciation and grammar. For now, try to savor the true flavor of the Langhe!)

Ël Mas Ca’ Grossa a l’é ant ël Comun ëd Barbaresco, giust ant la Val dij Asili, dree a la Martinenga. Fin-a ant ël XIX veija, tute doe ij mas a j’erano dla famija Cisa Asinari ëd Gresy. Col temp, la famija a l’ha tegnù la part ch’a l’é vers vest – la Martinenga – e l’amònd ch’a l’é vers est a l’é diventà ël Mas Ca’ Grossa.

Fin-a ant ël an 1977, ël Mas Ca’ Grossa e la d’arant Ca’ Nova a l’eren na còss sola, con 37 ettar insema. Dop, ël Mas Ca’ Grossa, con 20 ettar, a l’é restà ël pi gran còss contìnu dla partìa, e costa a l’é ancò com a l’éra.

Sto mas a l’ha dà ëdcò ël nòm al sò Cru, o sia a la MGA; për vëdde quant a l’é veija a l’é segnà an sla màpa dl 1810 (Napoleon) con “Ferme Grossa”, e d’ancoa an sla màpa dl 1759 ant Turin.

La Val dij Asili a l’é ’l cœur dl Barbaresco, la pi conossùa. A l’é na cita valada a mòda ëd U, con la part verta vers ël Tanàro. La brisa temperà ch’a passa a l’é pròpi special, e ij vin a son unic.

La Val dij Asili a va da 150 fin a 300 m slm. I Cru a son 11: Pora 170 m, Martinenga 200–250 m, Rio Sordo 200–250 m, Ca’ Grossa 180–290 m. ël Cru pi gran a l’é Ca’ Grossa, con esposission a est che an t’le stà pi calde a l’arconserva la bona dij uv.

La part a vest a l’é tut vité, la part a est a l’é an travaj për fé neuv vign. La Val a l’é lunga 2.200 m da la Tanàro fin a la Strada Provinciala 3, e 1.300 m dal bric dl Cru Asili fin al bric dl Cru Ca’ Grossa. Ma nen tuta la Val a l’é buna për vign: ëd fond ëd val, partìa a nord tra Ca’ Grossa e Rio Sordo e la riva dl Tanàro a fan 71,7 ettar nen utilisabli, përchè la superfìsia ch’a peul esse vité a l’é ëd 208,9 ettar. D’sta superfìsia, 9,28% a l’é dla còss dl Mas Ca’ Grossa.

Sula màpa a l’é segnà ël Cru Ca’ Grossa con na frecia e ël Mas con un contorn neir: ël mas a l’é 50% dl Cru.

Ant ël Mas a-i son ij vign:

• Vigna Costanza d’Altavilla: Barbaresco D.O.C.G. – Cru Ca’ Grossa (gial)

• Vigna San Michele Alto: Barbaresco D.O.C.G. – Cru Ca’ Grossa (maron)

• Vigna San Simone: Barbaresco D.O.C.G. – Cru Ca’ Grossa 

• Vigna San Simone: Barbera d’Alba D.O.C. (blò)

• Vigna Conte Maximilian: Barbaresco D.O.C.G. – Cru Ca’ Grossa e Langhe Nebbiolo D.O.C. (ross)

• Vigna Conte Alexander: Langhe Nebbiolo D.O.C. (verd)

Ant la màpa sot-a costa da lë satelìt ij vign a son numerà da 1 a 5, con ël vign 3 “San Simone” spartìa tra Barbera e Barbaresco Ca’ Grossa.

ël vign San Simone (Barbera d'Alba D.o.c.) sot-a la neiva

Glossario di Piemontese delle Langhe / Glossary of Piedmontese of Langhe

Piemontèis	Italiano	English	Example of the text	Historical Note
veija	secolo	century	Fin-a ant ël XIX veija	Old Rustic Piedmontese from Langhe term for Century, used in 19th-century contexts
partìa	zona/porzione di terreno	plot / area	ël pi gran còss contìnu dla   partìa	Rural Langarolo term for a portion of land.
cœur	anima / cuore	heart	La Val dij Asili a l’é ’l cœur dl Barbaresco	From Occitan, meaning the vital or central part of a valley.
brisa	aria / brezza	breeze / air	La brisa temperà ch’a passa a l’é pròpi special	Light wind or air, common  Rustic Piedmontese from Langhe  term.
bona	qualità (di uva)	quality	a l’arconserva la bona dij uv	Rustic Piedmontese from Langhe  term for the quality of agricultural products.
vign	vigna	vineyard	La part a est a l’é an travaj për fé neuv vign	Rustic Piedmontese from Langhe form replacing “vigna”.
bric	cima / sommità di collina	hilltop / small hill	1.300 m dal bric dl Cru Asili fin a la cima dl Cru Ca’ Grossa	Small hill or summit, typical in Langhe.
Tanàro	Tanaro (fiume)	Tanaro River	2.200 m da la Tanàro fin a la Strada Provinciala 3	Local dialectal name of the river Tanaro.
amònd	superficie, area	surface, area	ëd fond ëd val, amònd a nord	Langarolo term for land surface, especially in farming.
riva	bordo, sponda	riverbank, edge	la riva dl Tanàro	Edge or bank of a river, like the Tanaro.
sulé	terra, suolo	earth, soil	la sulé d’òbra	Term from Piedmontese of Langhe or soil or earth in agricultural use.
còss	terreno, superficie	land, area	ëd fond ëd val, partìa a nord tra Ca’ Grossa e Rio Sordo e la riva dl Tanàro	Langarolo term for land or area, especially in rural contexts.